عملیات فتح ۱، عملیاتی در عمق خاک عراق 

به گزارش سرویس وبگردی خبرگزاری صدا و سیما،  عملیات فتح ۱ یا عملیات وحدت، عملیات نظامی نیرو‌های مسلح ایران در خلال جنگ ایران و عراق بود، که به‌طور مشترک توسط سپاه پاسداران انقلاب اسلامی و نیرو‌های پیشمرگه اتحادیه میهنی کردستان، در محور کرکوک، به صورت نامنظم انجام شد.

 

استراتژی نظامی ایران در دوره پس از فتح فاو، سازمان‌دهی و فراهم‌سازی مقدمات انجام عملیات موسوم به "عملیات سرنوشت‌ساز" بود.

 به این معنا که با بسیج گسترده نیرو‌های مردمی در نظر بود پس از انجام عملیات بزرگ در جبهه جنوب، عملیات بعدی با ابعاد نسبتاً گسترده در جبهه شمالی انجام پذیرد تا به این وسیله ضمن اعمال فشار‌های سیاسی، نظامی و روانی به عراق، حامیانش را به برگزیدن راه‌حل پیشنهادی ایران (حذف صدام) مجبور کنند.

 در این میان، با توجه به این که هرگونه همکاری با اکراد معارض عراقی و موفقیت‌های حاصله از آن می‌توانست ایران را از توانایی قابل ملاحظه‌ای در خصوص تأثیر بر آینده عراق برخوردار کند، شورای عالی دفاع در بهار سال ۱۳۶۵ ضمن تأکید بر آغاز همکاری با اکراد معارض، مسئولیت اجرای عملیات نامنظم در شمال کشور عراق را به سپاه پاسداران واگذار کرد.

در همین راستا، قرارگاه رمضان به عنوان مرکز عملیات نامنظم نیروی زمینی سپاه پاسداران رسمیت یافت و در نهایت زمینه لازم برای گسترش روابط با اتحادیه میهنی کردستان عراق (طالبانی‌ها) و انجام عملیات مشترک نظامی فراهم آمد. 

عملیات فتح ۱ اولین عملیات نامنظم بود که می‌توانست یکی از بزرگ‌ترین ضربات سیاسی و اقتصادی را به پیکر رژیم صدام وارد کند.

 

نفوذ به عمق ۱۵۰ کیلومتری خاک عراق و انهدام مراکز اقتصادی، نظامی و ... منطقه کرکوک.

 

استان کرکوک عراق، مرکز اداری منطقه کردستان عراق می‌باشد و در آن زمان دارای جمعیتی بیش از ۴۰۰ هزار نفر بود و به لحاظ برخوردار بودن از منابع عمده اقتصادی، از حیاتی‌ترین مناطق اقتصادی و نفتی عراق به شمار می‌رود.

 

منطقه عملیات از نقطه مرزی، کوهستانی بود. کوه‌های منطقه که ادامه سلسله جبال زاگرس می‌باشند متشکل از یک تعداد بلندی‌های بسیار مرتفع هستند که به تدریج به سمت جنوب از بلندی آن‌ها کاسته می‌شود و نهایتاً در حوالی شهر کرکوک، تپه ماهور و سپس دشت قرار دارد. بلندترین ارتفاع منطقه "کوه پیر مکرون" با بلندی ۳۰۵۰ متر است.

دو جاده مهم و آسفالت سلیمانیه - کرکوک و سلیمانیه - دوکان نیز در منطقه وجود دارد.

حفاظت از منطقه عملیاتی بر عهده سپاه یکم عراق بود قرار داشت و نحوه گسترش آن در روی خطوط مرزی به صورت پایگاهی بود، زیرا کوهستانی بودن منطقه این نوع گسترش را به دشمن تحمیل کرده بود. 

در این پایگاه‌ها که در اطراف و کناره‌های جاده‌های سلیمانیه - کرکوک و سلیمانیه - دوکان ایجاد شده بود، اغلب، نیرو‌های جاش مستقر بودند.

 

یک گردان در محدوده تاسیسات جبل بور و یک گردان در محدوده جمبور به همراه ۶۰ قبضه ضدهوایی ۵/۱۴ و ۲۳ میلیمتری استقرار داشتند.

 

تاریخ عملیات: ۱۳۶۵/۰۷/۱۹ تا ۱۳۶۵/۰۷/۲۰

رمز عملیات:یا زینب (س) 

 

نفوذ به عمق ۱۵۰ کیلومتری خاک عراق و انهدام مراکز اقتصادی و نظامی منطقه کرکوک. 

فرماندهی: سپاه پاسداران 

سازمان رزم:سپاه پاسداران 

سطح نبرد: محدود 

نوع عملیات: نامنظم 

جبهه نبرد:عملیات برون مرزی 

منطقه عملیات:عراق ـ کرکوک 

 

دو گردان نیرو‌های ویژه سپاه با همکاری ۲ گردان از نیرو‌های اتحادیه میهنی کردستان عراق

استعداد نیرو دشمن۲ گردان 

 

ـ انهدام تأسیسات پالایشگاه کرکوک.

ـ اختلال در امر سوخت رسانی استان‌های شمالی عراق.

ـ انهدام نیروگاه حرارتی برق کرکوک، تأسیسات تفکیکی نفت و گاز "جمبور"، "جبل بور" و شوراوا.

ـ انهدام سه پایگاه موشکی زمین به هوا در منطقه کرکوک و نیز مرکز استراق سمع و جاسوسی الکترونیکی و پارازیت عراق در منطقه سقزلی.

ـ حمله و اجرای آتش روی قرارگاه‌های سپاه یکم و لشکر هشتم

ـ به آتش کشیدن مقر سازمان امنیت عراق در منطقه، و نیز انهدام دکل تلویزیون و ماکروویو کرکوک.

ـ انهدام ایستگاه راه آهن "بی بایگوره"

ـ انهدام مقر سازمان مجاهدین خلق (منافقین) 

تلفات و خسارات دشمن: حدود ۶۰۰ کشته و زخمی.

 

 

انهدام بخشی از تأسیسات پالایشگاه و نیروگاه حرارتی برق کرکوک، تأسیسات تفکیکی نفت و گاز "جمبور"، "جبل بور" و شوراوا؛ سه پایگاه موشکی زمین به هوا در منطقه کرکوک، مرکز استراق سمع و جاسوسی الکترونیکی و پارازیت عراق در منطقه سقزلی، دکل تلویزیون و ماکروویو کرکوک، مقر سازمان مجاهدین خلق (منافقین) و به آتش کشیدن مقر سازمان امنیت عراق در منطقه

 

منبع: ایسنا، دانشنامه دفاع مقدس